ทับหลังจากปราสาทเขาน้อยหลังเหนือ


ทับหลังจากปราสาทเขาน้อยหลังเหนือ

ชื่อหลักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี
จังหวัดปราจีนบุรี
ประเภทงานศิลปะประติมากรรม

ที่ตั้ง

ที่อยู่ถนนปราจีนอนุสรณ์
ตำบลหน้าเมือง
อำเภอเมือง
จังหวัดปราจีนบุรี
ภาคภาคตะวันออก
พิกัดภูมิศาสตร์
ค่าองศาทศนิยม
Lat : 14.047306
Long : 101.37467
พิกัดภูมิศาสตร์
พิกัดกริด
Zone : 47 P
Hemisphere : N
E : 756401.95
N : 1554253.89
ตำแหน่งงานศิลปะจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี

ประวัติ

ประวัติการสร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐานเอกสารที่กล่าวถึงการสร้างโดยตรง แต่จากรูปแบบศิลปกรรมที่เป็นทับหลังแบบไพรกเมง ทำให้กำหนดอายุได้ว่าควรสร้างขึ้นราวพุทธศตวรรษที่ 13

กระบวนการสร้าง/ผลิต

หินทรายแกะสลัก

ประวัติการอนุรักษ์

ค้นพบจากปราสาทหลังเหนือของปราสาทเขาน้อย อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว

ข้อมูลงานศิลปกรรม

ลักษณะทางศิลปกรรม

ทับหลังทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า ตรงกลางสลักลายเส้นตรงที่มีส่วนปลายเป็นวงโค้งพาดผ่านกลางทับหลัง ลานเส้นตรงที่มีปลายเป็นวงโค้งนี้ตกแต่งด้วยลายวงรูปไข่ที่มีลวดลายตกแต่งอยู่ภายในและภายนอกจำนวน 5 วงเป็นองค์ประกอบหลัก ใต้ลายเส้นตรงสลักลายพวงมาลัยและอุบะ ถัดจากปลายวงโค้งทั้งสองข้างเป็นรูปสิงห์ในท่ายืน ปลายวงโค้งและสิงห์รองรับด้วยแท่นฐานสี่เหลี่ยม ตรงกลางระหว่างแท่นสี่เหลี่ยมในตำแหน่งขอบล่างของทับหลังสลักตกแต่งด้วยลายกนก

ข้อมูลที่สำคัญทางวิชาการ

ทับหลังชิ้นนี้พบที่ปราสาทหลังเหนือของปราสาทเขาน้อย อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว เป็นทับหลังแบบไพรกเมง ราวพุทธศตวรรษที่ 13 นับว่าเป็นทับหลังรุ่นแรกๆ ที่พบในดินแดนไทย

ทับหลังชิ้นนี้ตกแต่งปราสาทหลังเหนือของปราสาทเขาน้อยร่วมกันกับทับหลังอีก 3 ชิ้นที่มีรูปแบบตามอย่างศิลปะสมบร์ไพรกุกและไพรกเมง จึงช่วยกำหนดอายุปราสาทหลังเหนือของปราสาทเขาน้อยว่าควรสร้างในราวพุทธศตวรรษที่ 13 อันนับได้ว่าเป็นปราสาทในวัฒนธรรมเขมรที่เก่าแก่ที่สุดตัวอย่างหนึ่งในดินแดนไทย
ศาสนา/ความเชื่อที่เกี่ยวข้องพราหมณ์
วันที่จัดทำข้อมูล2016-09-30
ผู้จัดทำข้อมูลรุ่งโรจน์ ธรรมรุ่งเรือง

ยุค

สมัย/วัฒนธรรมลพบุรี, เขมรในประเทศไทย
อายุปลายพุทธศตวรรษที่ 12 – ต้นพุทธศตวรรษที่ 13

บรรณานุกรม

บรรณานุกรม

วิสันธนี โพธิสุนทร. ปราสาทเขาน้อย จังหวัดปราจีนบุรี. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2533.

สมิทธิ ศิริภัทร์ และมยุรี วีระประเสริฐ. ทับหลัง. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2533.

สุภัทรดิศ ดิศกุล. ศิลปะขอม. กรุงเทพฯ : องค์การค้าของคุรุสภา, 2533.