ทับหลังจากปราสาทเขาน้อยหลังเหนือ


ทับหลังจากปราสาทเขาน้อยหลังเหนือ

ชื่อหลักพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี
จังหวัดปราจีนบุรี
ประเภทงานศิลปะประติมากรรม
คำสำคัญทับหลัง, ปราสาทเขาน้อย, ทับหลังแบบสมโบร์ไพรกุก

ที่ตั้ง

ที่อยู่ถนนปราจีนอนุสรณ์
ตำบลหน้าเมือง
อำเภอเมือง
จังหวัดปราจีนบุรี
ภาคภาคตะวันออก
พิกัดภูมิศาสตร์
ค่าองศาทศนิยม
Lat : 14.047306
Long : 101.37467
พิกัดภูมิศาสตร์
พิกัดกริด
Zone : 47 P
Hemisphere : N
E : 756401.95
N : 1554253.89
ตำแหน่งงานศิลปะจัดแสดงภายในพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ปราจีนบุรี

ประวัติ

ประวัติการสร้าง

ไม่ปรากฏหลักฐานเอกสารที่กล่าวถึงการสร้างโดยตรง แต่จากรูปแบบศิลปกรรมที่เป็นทับหลังแบบสมโบร์ไพรกุก และค้นพบร่วมกันกับทับหลังแบบไพรกเมง ทำให้กำหนดอายุได้ว่าควรสร้างขึ้นราวปลายพุทธศตวรรษที่ 12-ต้นพุทธศตวรรษที่ 13

กระบวนการสร้าง/ผลิต

หินทรายแกะสลัก

ประวัติการอนุรักษ์

ค้นพบจากปราสาทหลังเหนือของปราสาทเขาน้อย อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว

ข้อมูลงานศิลปกรรม

ลักษณะทางศิลปกรรม

ทับหลังทรงสี่เหลี่ยมผืนผ้า ตรงกลางสลักลายวงโค้ง 4 วงต่อเนื่องกัน จุดบรรจบของแต่ละวงโค้งตกแต่งด้วยลายวงรูปไข่ที่ประดับภายในด้วยภาพเทพเจ้าทรงพาหนะ ใต้วงโค้งสลักลายพวงมาลัยและอุบะ ถัดจากปลายวงโค้งทั้งสองข้างเป็นรูปมกรหันหน้าเข้าสู่ด้านใน อ้าปากราวกับว่ากำลังคายท่อนวงโค้ง มีรูปบุคคลนั่งเหนือมกร และมีแท่นฐานสี่เหลี่ยมรองรับมกร

ข้อมูลที่สำคัญทางวิชาการ

ทับหลังชิ้นนี้พบที่ปราสาทหลังเหนือของปราสาทเขาน้อย อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว เป็นทับหลังแบบสมโบร์ไพรกุก ราวปลายพุทธศตวรรษที่ 12 นับว่าเป็นทับหลังรุ่นแรกๆ ที่พบในดินแดนไทย

ทับหลังชิ้นนี้ตกแต่งปราสาทหลังเหนือของปราสาทเขาน้อยร่วมกันกับทับหลังอีก 3 ชิ้นที่มีรูปแบบตามอย่างศิลปะสมบร์ไพรกุกและไพรกเมง จึงช่วยกำหนดอายุปราสาทหลังเหนือของปราสาทเขาน้อยว่าควรสร้างในราวปลายพุทธศตวรรษที่ 12 – ต้นพุทธศตวรรษที่ 13 อันนับได้ว่าเป็นปราสาทในวัฒนธรรมเขมรที่เก่าแก่ที่สุดตัวอย่างหนึ่งในดินแดนไทย
ศาสนา/ความเชื่อที่เกี่ยวข้องพราหมณ์
วันที่จัดทำข้อมูล2016-09-30
ผู้จัดทำข้อมูลรุ่งโรจน์ ธรรมรุ่งเรือง

ยุค

ยุคประวัติศาสตร์
อายุปลายพุทธศตวรรษที่ 12 – ต้นพุทธศตวรรษที่ 13 พุทธศตวรรษที่ 13

บรรณานุกรม

บรรณานุกรม

วิสันธนี โพธิสุนทร. ปราสาทเขาน้อย จังหวัดปราจีนบุรี. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2533.

สมิทธิ ศิริภัทร์ และมยุรี วีระประเสริฐ. ทับหลัง. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2533.

สุภัทรดิศ ดิศกุล. ศิลปะขอม. กรุงเทพฯ : องค์การค้าของคุรุสภา, 2533.