พระที่นั่งเวหาศน์จำรูญ


พระที่นั่งเวหาศน์จำรูญ

ชื่อเรียกอื่น พระที่นั่งเก๋งจีน, พระที่นั่งเทียนเม่งเต้ย
ชื่อแหล่ง(ชื่อหลัก) พระราชวังบางปะอิน
ชื่อแหล่ง(ชื่ออื่น)
จังหวัด พระนครศรีอยุธยา
ประเภท สถาปัตยกรรม
คำสำคัญ พระที่นั่ง, พระที่นั่งเวหาศน์จำรูญ, พระที่นั่งเก๋งจีน, พระที่นั่งเทียนเม่งเต้ย, พระราชวังบางปะอิน

ที่ตั้ง

สถานที่
ตำบล บ้านเลน
อำเภอ บางปะอิน
จังหวัด พระนครศรีอยุธยา
ภาค ภาคกลาง
พิกัดภูมิศาสตร์
(ค่าองศาทศนิยม)
Lat : 14.2340439
Long : 100.580548
พิกัดภูมิศาสตร์
(ค่าองศารุ้งแวง)
Lat :
Long :
พิกัดภูมิศาสตร์
(พิกัดกริด)
Zone : 47 P
Hemisphere : N
E : 670529.66
N : 1574189.1
ตำแหน่งงานศิลปะ ทิศเหนือของพระราชวังบางปะอิน

ประวัติ

ผู้สร้าง
ประวัติการสร้าง

สร้างในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในปี พ.ศ. 2432 โดยมีพระยาโชฎึกราชเศรษฐี (ฟัก โชติกสวัสดิ์) เป็นนายงาน หลวงสาทรราชายุกต์ (ยม พิศลยบุตร) และหลวงโภคานุกุล (จื๋ว) เป็นผู้ควบคุมในการก่อสร้าง และสมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าทองแถม กรมหมื่นสรรพศาสตร์ศุภกิจ เป็นผู้ควบคุมดูแลการก่อสร้าง

กระบวนการสร้าง/ผลิต
ประวัติการอนุรักษ์

ประกาศขึ้นทะเบียนโบราณสถานในราชกิจจานุเบกษาเล่ม 98 ตอนที่ 177 วันที่ 27 ตุลาคม พ.ศ. 2524

พระที่นั่งเวหาศน์จำรูญได้เริ่มดำเนินการซ่อมแซมในปีพ.ศ. 2534 แล้วเสร็จในปีพ.ศ. 2536 หลังคาพระที่นั่งได้เปลี่ยนกระเบื้องเป็นสีเดียวกันคือสีเหลือง โดยสั่งทำขึ้นใหม่และคงรูปแบบเดิมไว้ พื้นรองรับหลังคาดำเนินการเทปูนทับแผ่นไม้ ฝ้าเพดานรื้อลงมาซ่อมและเปลี่ยนในส่วนที่ชำรุดทั้งหมด ดำเนินการปั้นปูนประดับหลังคาและเขียนสีขึ้นใหม่ตามแบบเดิม ส่วนพื้นห้องทรงพระอักษรชั้นบน เดิมเป็นปูนและปูพื้นด้วยกระเบื้องกังไสเขียนลายรองรับด้วยไม้แกะสลักลาย ได้ทำการรื้อกระเบื้อง เนื้อปูนและแผ่นไม้ออก ให้ชักร่องหลังไม้ให้ลึกพอประมาณและใช้เหล็กรูป T ฝังลงไปในร่องไม้ให้แข็งแรง จากนั้นจึงปูพื้นกลับไปตามเดิม ใต้ชั้นต่ำของพระที่นั่งส่วนทางเดินด้านในกะเทาะปูนที่หมดอายุออกและทำการฉาบปูนใหม่ทั้งหมด ห้องเล็กได้ทำชั้นเหล็กปูพื้นไม้ไว้จัดของและเก็บกระถางและกี๋สำหรับตั้งต้นไม้ นอกจากนี้ก็ยังเสริมคานรองรับพื้นระเบียงและขัดพื้นทาน้ำมันใหม่ เครื่องเรือนภายในพระที่นั่งได้นำมาทำความสะอาด

ข้อมูลงานศิลปกรรม

ขนาด
ลักษณะทางศิลปกรรม

มีรูปแบบสถาปัตยกรรมเป็นแบบเก๋งจีน พระที่นั่งก่อด้วยอิฐฉาบปูน หลังคาทรงอ่อนโค้งมุงกระเบื้องลอนเคลือบและประดับสัญลักษณ์มงคลแบบจีน กลางสันหลังคาประดับรูปมังกรดั้นเมฆ ท้องพระโรงล่างปูกระเบื้องเคลือบจากจีน มีลายรูปสัตว์ ต้นไม้และบุคคลจากเทพปกรณัมจีน คานด้านบนท้องพระโรงติดป้ายอักษรไทยเลียนแบบอักษรจีนว่า เทียนเม่งเต้ย ประดับโดยรอบอาคารด้วยไม้แกะสลักเป็นเรื่องราวจากวรรณคดีเรื่องสามก๊ก

ท้องพระโรงชั้นล่างมีบันไดหินอ่อนสู่พระราชบัลลังก์แบบจีน กลางบันไดมีรูปหยิน-หยาง ด้านหลังมีบันไดขึ้นสู่ท้องพระโรงบนเป็นที่ประดิษฐานพระราชบัลลังก์แบบจีนอีกองค์หนึ่ง ชั้นบนสุดของพระที่นั่งเป็นที่ประดิษฐานพระป้ายพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ซึ่งรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น และพระป้ายพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าฯเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระศรีพัชรินทรา พระบรมราชินีนาถ ซึ่งรัชกาลที่ 7 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น โดยประดิษฐานอยู่ในพระวิมานเขียนลายแบบจีน

ด้านเหนือของพระที่นั่งเป็นห้องบรรทมของรัชกาลที่ 5 พระแท่นบรรทมสลักลายหงส์และมังกร อีกห้องเป็นที่บรรทมของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถมีพระแท่นเป็นไม้สลักลายเคลือบสีทองและพระแท่นประดับมุก

ด้านใต้เป็นห้องทรงพระอักษรของรัชกาลที่ 5 การตกแต่งภายในพระที่นั่งเป็นแบบจีนทั้งหมด โดยเฉพาะอย่างยิ่งนิยมใช้เครื่องเรือนที่นิยมในราชวงศ์ชิง
สกุลช่าง
ข้อมูลสำคัญทางวิชาการ

พระที่นั่งเวหาศจำรูญเป็นพระที่นั่งที่มีรูปแบบสถาปัตยกรรมเป็นแบบจีน พระยาโชฎึกราชเศรษฐี (ฟัก โชติกสวัสดิ์) เจ้ากรมท่าซ้ายได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวสร้างถวายภายในพระราชวังบางปะอิน ซึ่งโปรดใช้เป็นที่ประทับในฤดูหนาว พระที่นั่งองค์นี้มีนามในภาษาจีนว่า เทียน เม่ง เต้ย แปลว่า พระที่นั่งฟ้าสว่าง (เทียน แปลว่า เวหา , เม่ง แปลว่า จำรูญ , เต้ย แปลว่า พระที่นั่ง) เป็นพระที่นั่งองค์สุดท้ายในพระราชวังบางปะอินที่สร้างขึ้นในรัชกาลที่ 5

ข้อสังเกตอื่น ๆ
ศาสนา/ความเชื่อที่เกี่ยวข้อง ประเพณีในราชสำนัก
ตำนานที่เกี่ยวข้อง
งานศิลปะที่เกี่ยวข้อง

รูปแบบพระที่นั่งและการประดับตกแต่งด้วยรูปสัญลักษณ์ต่างๆมีความเกี่ยวข้องกับศิลปะจีน

วันที่จัดทำข้อมูล 2015-06-15
ผู้จัดทำข้อมูล ผู้ช่วยศาสตราจารย์ พัสวีสิริ เปรมกุลนันท์

อายุสมัย

ยุค ประวัติศาสตร์
สมัย/วัฒนธรรม รัตนโกสินทร์
อายุ พุทธศตวรรษที่ 25

บรรณานุกรม

บรรณานุกรม

1.สำนักพระราชวัง. พระราชวังบางปะอิน. กรุงเทพฯ : สำนักพระราชวัง, 2538.

2.การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย. พระราชวังบางปะอิน. กรุงเทพฯ : ศิริมิตรการพิมพ์, 2523.