ปราสาทพระเทพบิดร


ปราสาทพระเทพบิดร

ชื่อเรียกอื่น พระพุทธปรางค์ปราสาท
ชื่อหลัก วัดพระศรีรัตนศาสดาราม
ชื่ออื่น วัดพระแก้ว
จังหวัด กรุงเทพมหานคร
ประเภทงานศิลปะ สถาปัตยกรรม
คำสำคัญ วัดพระศรีรัตนศาสดาราม, วัดพระแก้ว, ปราสาทพระเทพบิดร, พระพุทธปรางค์ปราสาท

ที่ตั้ง

ที่อยู่
ตำบล พระบรมมหาราชวัง
อำเภอ เขตพระนคร
จังหวัด กรุงเทพมหานคร
ภาค ภาคกลาง
พิกัดภูมิศาสตร์
Decimal degree
Lat : 13.751633
Long : 100.492765
พิกัดภูมิศาสตร์
DMS
Lat :
Long :
พิกัดภูมิศาสตร์
UTM
Zone : 47 P
Hemisphere : N
E : 661392.84
N : 1520758.33
ตำแหน่งงานศิลปะ บนฐานไพทีด้านทิศตะวันออกวัดพระศรีรัตนศาสดารามในพระบรมมหาราชวัง

ประวัติ

ผู้สร้าง
ประวัติการสร้าง

เริ่มสร้างในสมัยรัชกาลที่ 4 เมื่อ พ.ศ.2398และมาแล้วเสร็จในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งในปลายรัชกาลได้เกิดเหตุเพลิงไหม้เครื่องหลังคาทั้งหมดเนื่องจากไฟฟ้าลัดวงจร จึงได้ทำการบูรณะเครื่องหลังคาขึ้นใหม่ โดยการบูรณะแล้วเสร็จในสมัยรัชกาลที่ 6

กระบวนการสร้าง/ผลิต
ประวัติการอนุรักษ์

ข้อมูลงานศิลปกรรม

ขนาด ความสูง 1 เส้น หรือ 40 เมตร
ลักษณะทางศิลปกรรม

อาคารทรงปราสาทจัตุรมุขยอดปรางค์ มุขหน้าเป็นมุขลดโถงอยู่ทางทิศตะวันออก ตัวอาคารประดับกระเบื้องเคลือบลายพุ่มข้าวบิณฑ์บนพื้นสีฟ้าเข้ม หลังคาซ้อนชั้นประดับด้วยช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ นาคสะดุ้ง มุงกระเบื้องเคลือบสี ส่วนยอดเป็นทรงปรางค์ทำด้วยปูนปั้นประดับกระเบื้องเคลือบสี หน้าบันทั้ง 4 ด้านประดับตราพระบรมราชสัญลักษณ์ 4 รัชกาล ได้แก่ หน้าบันมุขทิศเหนือเป็นรูปอุณาโลม ในรัชกาลที่ 1 มุขทิศใต้รูปครุฑยุดนาค ในรัชกาลที่ 2 มุขทิศตะวันตกรูปพระวิมาน ในรัชกาลที่ 3 และมุขทิศตะวันออกรูปพระมหามงกุฎ ในรัชกาลที่ 4 ซุ้มประตูและหน้าต่างมีเครื่องยอดทรงมงกุฎปิดทองประดับกระจก ผนัง 2 ข้างของบานประตูและหน้าต่างประดับลายปูนปั้นปิดทองรูปตราพระบรมราชสัญลักษณ์ในรัชกาลที่ 1-5

สกุลช่าง
ข้อมูลที่สำคัญทางวิชาการ

พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริให้สร้างปราสาทยอดปรางค์บนฐานไพทีใกล้กับพระมณฑป พระราชทานนามว่า พระพุทธปรางค์ปราสาท ด้วยทรงพระราชดำริให้เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรโดยตั้งบุษบกให้ต่ำลงเพื่อจะได้ชมเนื้อแก้วอันงดงามได้ถนัด แต่การก่อสร้างมาแล้วเสร็จในสมัยรัชกาลที่ 5 โดยมิได้เชิญพระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากรมาประดิษฐานตามพระราชดำริเดิม เนื่องจากสถานที่คับแคบไม่เหมาะแก่การพระราชพิธี ครั้นในสมัยรัชกาลที่ 6 โปรดเกล้าฯ ให้เชิญพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 1-5 ที่เคยประดิษฐาน ณ พระที่นั่งศิวาลัยมหาปราสาทมาประดิษฐาน ณ พระพุทธปรางค์ปราสาทเพื่อให้พสกนิกรได้ถวายบังคมพระบรมรูปได้ และพระราชทานนามใหม่ว่า ปราสาทพระเทพบิดร ในปัจจุบันปราสาทพระเทพบิดรเป็นที่ประดิษฐานพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 1-8 ซึ่งเปิดให้ประชาชนเข้าถวายบังคมได้ในวันสำคัญ เช่น วันจักรี วันปิยมหาราช วันฉัตรมงคล และวันสงกรานต์

ข้อสังเกตอื่นๆ
ศาสนา/ความเชื่อที่เกี่ยวข้อง พุทธศาสนาเถรวาท / ประเพณีในราชสำนัก
ตำนานที่เกี่ยวข้อง
งานศิลปะที่เกี่ยวข้อง
วันที่จัดทำข้อมูล 2016-05-26
ผู้จัดทำข้อมูล พัสวีสิริ เปรมกุลนันท์

ยุค

ยุค ประวัติศาสตร์
Culture รัตนโกสินทร์
อายุ พุทธศตวรรษที่ 24

บรรณานุกรม

บรรณานุกรม

ศิลปากร, กรม. จดหมายเหตุการบูรณะปฏิสังขรณ์วัดพระศรีรัตนศาสดารามและพระบรมมหาราชวังในการฉลองพระนครครบ 200 ปี พุทธศักราช 2525. กรุงเทพฯ : กรมศิลปากร, 2525.

แน่งน้อย ศักดิ์ศรี, ม.ร.ว. พระบรมมหาราชวังและวัดพระศรีรัตนศาสดาราม. กรุงเทพฯ: ริเวอร์บุ๊คส์, 2543.